Energiebesparing missing link in klimaatakkoord

Voor de zomervakantie zijn de contouren van het klimaatakkoord gepresenteerd. Het doel is een CO2-reductie van 49% in 2030. Die doelstelling moet vooral worden bereikt door een shift van fossiele brandstoffen naar duurzame opwekking van elektriciteit en warmte. Zonder vergaande energiebesparing in diverse sectoren is het nog maar de vraag of die CO2-reductiedoelstelling zal worden gehaald.

Ik mis een transparante doorrekening van verschillende energiebesparingsscenario’s voor de industrie, mobiliteitssector (inclusief luchtvaart), landbouw en gebouwde omgeving. Een groot aantal voorstellen om de gewenste CO2-reductie te bereiken resulteert in de groei van het elektriciteitsverbruik. De vraag is of die toename kan worden gedekt uit duurzame bronnen. Uiteindelijk is de beschikbare ruimte voor zon en wind, op land en op zee, de beperkende factor.

Volgens de sectortafel industrie is het laaghangend fruit al geplukt. Dat is erg kort door de bocht. Nog lang niet alle bedrijven zijn voortvarend aan de slag gegaan met het toepassen van erkende energiebesparingsmaatregelen die binnen vijf jaar zijn terugverdiend. Terugdringing van CO2 door de industrie zou tevens moeten komen van de overstapvan aardgas naar elektriciteit en door ondergrondse opslag van CO2. Beide maatregelen betekenen een substantiële toename van het elektriciteitsverbruik.

Door de schaalvergroting in de melkveehouderij is er een toename van de inzet van melkrobots en groei van het elektriciteitsverbruik. Kunnen melkveehouders het elektriciteitsverbruik opvangen met zonnepanelen op hun daken? Ook milieumaatregelen zoals luchtwassers hebben implicaties voor het elektriciteitsverbruik. Wat kan een substantiële vermindering van het aantal dierenin Nederland bijdragen aan reductie van de elektriciteitsvraag?

Een reductie van 16 miljoen ton CO2 is mogelijk in de sector mobiliteit, waarvan het belangrijkste aandeel komt van de vergroening van auto’s. Hoeveel elektrische auto’s moeten er dan rijden in 2030 en hoe vertaald zich dat naar aantallen benodigde windturbines en zonnedaken en -parken? Gaan we ook veel minder autokilometers rijden door de week en in het weekend en meer op de fiets?Met de groei van het vervoer over het spoor, o.a. door hoogfrequent spoor, neemt het elektriciteitsverbruik immers ook toe.

In de gebouwde omgeving is de grootste uitdaging de verbouwing van de bestaande voorraad en de transitie naar aardgasvrij. Gealarmeerde bewoners schaffen toch maar HR-verwarmingsketelsaan vanwege het grote prijsverschil met warmtepompen. Misschien toch maar eerst prioriteit geven aan grootschalige isolatie van relevante delen van de bestaande woningvoorraad (of slopen en nieuw bouwen) in plaats van alles in één keer te willen aanpakken?

Peter van de Laak
3 september 2018