terug naar overzicht

Lelystad en Schiphol schieten doel voorbij

In 2008 is aan de Alderstafel het besluit genomen om de vakantievluchten van Schiphol naar Lelystad te verplaatsen. Formeel is dat besluit vastgelegd in de Luchtvaartnota van 2009. De milieugevolgen van die keuze zijn toen niet onderzocht. Straks zitten we met de gebakken peren als Lelystad van Brussel ruimte moet bieden aan autonome groei. Hebben we dan een beter vestigingsklimaat en betere kwaliteit van leven voor mens en natuur?

Voor Lelystad Airport en Schiphol zijn vorig jaar milieueffectrapportages uitgevoerd voor het te nemen Luchthavenverkeerbesluit. Over de uitgevoerde m.e.r.-onderzoeken zijn de nodige kritische geluiden naar buiten gekomen. De aannames voor het geluidonderzoek zijn te rooskleurig. Geluidmetingen tonen hogere geluidbelastingen dan wat is berekend. Onderzoek naar hinderbeleving laten hogere aantallen gehinderden en slaapverstoring zien op grote afstand van Schiphol. In het algemeen is de scope van het m.e.r.-onderzoek beperkt.

Wat onderbelicht blijft, zijn bijvoorbeeld de gevolgen voor het bredere vestigingsklimaat. De Raad voor de leefomgeving en infrastructuur heeft in zijn rapport ‘Mainports voorbij’ hierop al gewezen. Een goede kwaliteit van woon- en leefomgeving en nabijheid van natuur en bijzondere landschappen zijn ook belangrijkheid. In m.e.r.-onderzoek wordt geen afweging gemaakt van de gevolgen van verlies van rust en stilte voor toerisme en recreatie.

De besluitvorming over Schiphol en Lelystad is een voorbeeld van salamitactiek. Burgers en maatschappelijke partijen zijn onvoldoende en te laat betrokken bij de besluitvorming. Het ministerie schiet daarmee in zijn eigen voet. Een strategische effectrapportage en brede maatschappelijke discussie hadden voorkomen dat we in de huidige situatie zijn beland. Als Lelystad open gaat en ruimte biedt voor autonome groei, zijn er alleen maar verliezers.

Schiphol moet betere en slimmere keuzes maken en niet alle marktsegmenten willen bedienen. Volgens ingewijden veroorzaakt 20 procent van het vliegverkeer 80 procent van de geluidhinder. Vooral de groei van het vrachtvervoer is de boosdoener. Te zwaar beladen lawaaiige vliegtuigen die deels in de nachtelijke uren te laag overvliegen. Schiphol wil het allemaal: pakketdiensten faciliteren en zakelijk, intercontinentaal, toeristisch verkeer.

Europese milieuregelgeving is behept met sectoraal denken. De Omgevingswet gaat uit van integraal denken. Helaas moeten we het nog wel doen met een sectoraal instrument als milieueffectrapportage. Voor strategische keuzes over het gebruik van de ruimte is een omgevingseffectrapportage nodig. Dan is een integrale beoordeling mogelijk van de gevolgen voor het vestigingsklimaat, kwaliteit van leven, milieu en natuur.

Peter van de Laak
8 januari 2019