Lokaal eigendom

Voor grootschalige opwekking van hernieuwbare elektriciteit op land is het streven 50% eigendom van de lokale omgeving (Klimaatakkoord). Hiermee kunnen energiecoöperaties, lokale ondernemers en bewoners zeggenschap houden over de geld- en energiestromen van duurzame energieprojecten. Afspraken over lokaal eigendom en financiële participatie kunnen alleen op vrijwillige basis worden gemaakt. Deze komen ook niet vanzelf tot stand, een actieve houding en betrokkenheid van de gemeente is nodig.

Initiatiefnemers hebben een inspanningsverplichting om te voldoen aan de kaders voor (financiële) participatie en lokaal eigendom. De lokale omgeving dient vanaf het begin betrokken te worden bij het initiatief. Voor lokaal eigendom is een onderscheid te maken tussen medezeggenschap over de investering en de baten van een wind- of zonne-energieproject en financiële deelneming in de vorm van participaties, obligaties of aandelen. Afspraken over lokaal eigendom worden vastgelegd in een omgevingsovereenkomst.

De initiatiefnemer is verantwoordelijk voor de ruimtelijke inpassing. De ruimtelijke kwaliteit dient te worden gewaarborgd. De gemeente kan o.a. toetsen of voldaan is aan de Gedragscodes Wind en Zon op Land. Het project dient meerwaarde op te leveren voor de omgeving, de natuur moet erop vooruitgaan. Het oorspronkelijke grondgebruik dient desgewenst mogelijk te blijven na de levensduur van het zonnepark. Behoud van een goede bodemkwaliteit is van belang.

Bij meerdere initiatieven kan de gemeente eisen dat partijen samenwerken om één samenhangend plan te maken. De gemeente kan hiervoor een maatschappelijke tender uitschrijven met voorwaarden over de termijn, een maximum aan de oppervlakte of het opgesteld vermogen. In een anterieure overeenkomst worden afspraken gemaakt over planschaderisico en het verrekenen van de plankosten.

Beleid voor lokaal eigendom is nodig om richting te geven aan de voorbereiding van initiatiefnemers en de voorstellen te kunnen toetsen aan voorwaarden voor (financiële) participatie en lokaal eigendom. In een latere fase is sturen op de organisatie van financiële participatie niet meer mogelijk.

Peter van de Laak
4 juni 2021