Warmtetransitie is maatwerk

In verschillende proeftuinen wordt gezocht naar oplossingen voor het aardgasvrij maken van woonwijken. Gemeenten zoeken hun eigen weg, maar dé oplossing is nog niet gevonden. Een ding is wel duidelijk: een hele wijk in een keer van het aardgas halen gaat niet lukken. In een wijk mag de bouwperiode dan hetzelfde zijn, maar er zijn niet alleen corporatieflats met huurders. Er zijn ook winkels, eigenaren van rijtjeswoningen, appartementen met een VVE. Soms ook met ouderen die niet zitten te wachten op al die rompslomp.

Kortom, deze variatie aan woning- en gebouwtypen en belangen maakt dat aardgasvrij maken niet zomaar is gedaan. Wat is dan wel een goede strategie? Om te beginnen roept de doelstelling ‘aardgasvrij’ veel weerstand op. Die doelstelling is vaak gekoppeld aan het opruimen van het aardgasnet. Een doelstelling als CO2-neutraal of een reductie van 55% in 2030 geeft veel meer ruimte voor creatieve oplossingen. In de energie-/warmtetransitie zou meer gestuurd moeten worden op CO2-reductie.

Ook een gefaseerde gebiedsgerichte aanpak vergroot de ruimte voor oplossingen. Begin bijvoorbeeld eerst met het isoleren van woningen die daarvoor het meest in aanmerking komen. Zo is uitgerekend dat woningen die gebouwd zijn tussen 1940 en 1975 met energielabel E en D het grootste besparingspotentieel hebben. Deze woningen zijn gebouwd met een spouwmuur, maar de isolatie-eisen waren toen nog laag. Het isoleren van die categorie woningen is het meest kosteneffectief en levert de grootste CO2-besparing. Bovendien voorkom je daarmee energiearmoede.

In een volgende fase kan worden bezien welke woning- en gebouwtypen in aanmerking komen voor verwarming met een elektrische warmtepomp en waar een warmtenet uitkomst kan bieden. Voor het warmtenet is een duurzame warmtebron nodig. Kleinschalige warmtenetten kunnen een oplossing zijn. Die kunnen gevoed worden met bodemwarmte of warmte uit oppervlaktewater. In de winter kan met een warmtepomp de temperatuur op het gewenste niveau worden gebracht. In de zomer kan er worden gekoeld. Deze strategie geeft minder financiële en afbreukrisico’s.

Over nut en noodzaak van het verwijderen van aardgasleidingen is veel discussie. Op zich prima om oude aardgasleidingen die niet geschikt zijn voor waterstof te verwijderen. De meeste aardgasleidingen voldoen aan de veiligheidseisen voor transport van waterstof. Waarom die leidingen verwijderen? Dit betekent kosten maken zonder dat er baten tegenover staan. Dus laat liggen die leidingen.

Peter van de Laak
14 juni 2021