Dashboard

Regio’s van stedelijke netwerken en hun achterland zijn complexe dynamische systemen. Economische, sociaal-culturele en politiek-bestuurlijke krachten bepalen in belangrijke mate de dynamiek. Tussen economische vooruitgang, kwaliteit van leven en biodiversiteit van ecosystemen bestaan samenhangen met positieve en negatieve terugkoppelingsmechanismen. Wat is het handelingsperspectief voor bestuurders in dit complexe krachtenveld?

Sturen in een complex krachtenveld

Door voortschrijdend inzicht vernieuwt wetenschappelijke kennis zich continu. De wetenschap reikt nieuwe kennis aan en geeft verklaringen voor economisch succes, kwaliteit van leven en behoud van biodiversiteit. Tegelijk vinden er discussies plaats in publieke instellingen en de media over de achtergrond van maatschappelijke problemen en het gewenste handelingsperspectief. Coalities van maatschappelijke groeperingen organiseren zich rondom specifieke handelingsperspectieven. Sterke coalities weten consensus te bereiken over een duurzaam lange termijn perspectief. Onverwachte geopolitieke en maatschappelijke wendingen kunnen dit proces versnellen of (tijdelijk) vertragen. Een dashboard met een beperkt aan indicatoren kan bestuurders houvast geven en een kompas bieden bij het maken keuzes.


Kritische Prestatie Indicatoren

Een dashboard met kritische prestatie-indicatoren (KPI) helpt ‘vinger aan de pols’ te houden. Deze indicatoren bieden houvast bij het nemen van cruciale beleidsbeslissingen. Strategische lange-termijndoelen, zoals de transitie naar een koolstofarme economie en instandhouding van de biodiversiteit, zijn het vertrekpunt voor het formuleren van een set operationele tussendoelen. Met een beperkte set van indicatoren is het vervolgens mogelijk de voortgang naar het bereiken van lange-termijndoelen te volgen. Het lange termijn handelingsperspectief voor de regionale economie, kwaliteit van leven en behoud van de biodiversiteit is het uitgangspunt voor het definiëren van een set van indicatoren.

Kritische prestatie-indicatoren

De inzet van instrumenten en maatregelen wordt overgelaten aan het politiek-maatschappelijke debat. Beïnvloeding van de besluitvorming vindt plaats door politiek-maatschappelijke groeperingen die consensus weten te bereiken over een breed gedragen handelingsperspectief. Een verandering in positieve zin van de kritische prestatie indicatoren betekent dat beleidskeuzes en maatregelen werken en lange-termijndoelen dichterbij komen. Als er geen verandering zichtbaar is, zal er opnieuw moeten worden bekeken welke additionele maatregelen gewenst zijn.

Selectie van indicatoren

Selectie van kritische prestatie-indicatoren is een hele puzzel. De uitdaging is om een goede balans te vinden tussen drie vaak tegenstrijdige functies van indicatoren: een empirisch-wetenschappelijke, een politiek/beleidsmatige en een communicatieve functie. Indicatoren dienen betrouwbaar te zijn en te meten wat ze moeten meten. Rekenmodellen en data dienen accuraat te zijn en de werkelijkheid goed weer te geven. Daarbij is ook de beschikbaarheid van goede data van belang.

Indicatoren dienen acceptabel te zijn voor de politiek en aan te sluiten bij de politieke beleidsambities. Vanuit communicatief oogpunt is van belang om het aantal indicatoren per domein beperkt te houden. Sturen op een beperkt aantal indicatoren is bestuurlijk en in communicatieve zin effectiever. ‘Keep it simple’ is het devies. Het dashboard is flexibel. Bij de keuze van indicatoren kan rekening worden gehouden met wat een bepaalde regio typeert, met het DNA van de regio.