Dashboard voor stedelijke regio’s

Transitieopgaven overstijgen gemeentegrenzen

De energietransitie, klimaatadaptatie, transitie naar duurzame mobiliteit en circulaire economie vragen om integrale afwegingen. Geen sinecure, vooral ook omdat die opgaven met elkaar samenhangen. Deze transities hebben vergaande implicaties voor de fysieke leefomgeving, maar ook voor ook voor het economische en sociale domein. Gemeenten kunnen die opgaven niet zelfstandig oplossen. Samenwerking met o.a. buurgemeenten, woningbouwcorporaties, energie- en netwerkbedrijven, provincie en rijksoverheid is nodig. Het dashboard biedt een kompas bij het maken van integrale afwegingen over verschillende transitieopgaven. 

De transitieopgaven verder brengen is niets anders dan nieuwe essentiële voorraden creëren die toekomstige generaties voorzien van welvaart en kwaliteit van leven. We moeten daarbij niet vergeten de stromen terug te dringen die deze voorraden ondermijnen. We bouwen wind- en zonneparken, ontsluiten de ondergrond met geothermie, leggen warmtenetten aan. Als we er niet in slagen om de energiebehoefte flink terug te dringen, dan ontbreekt de ruimte voor wind- en zonne-energie of gaat dat ten koste van het landschap. Hetzelfde geldt voor stikstof- en fosfaatemissies en het gebruik van bestrijdingsmiddelen. Een Natura 2000 netwerk voorkomt niet dat de biodiversiteit afneemt als die emissies niet substantieel verminderen.

Het dashboard biedt een kompas bij het maken van integrale afwegingen over verschillende transitieopgaven

Het dashboard bestaat uit drie aparte delen, elk deel met een beperkte set van tien tot twaalf indicatoren uitgedrukt in fysieke grootheden. Elk deel bevat indicatoren die strategische voorraden meten en ontwikkelingen die gevolgen hebben voor die voorraden. Per indicator is een maatlat te ontwerpen door een concreet doel en een ondergrens vast te stellen voor de voorraden en effecten.

De drie delen van het dashboard zijn:

  • economisch vestigingsklimaat
  • kwaliteit van leven
  • ecologische draagkracht

De ambitie is het dashboard te beperken tot twaalf indicatoren voor elk van de drie onderdelen van het dashboard. De kunst en uitdaging is om de juiste indicatoren te selecteren die de belangrijkste samenhangen laten zien. Daarvoor dient de keuze van de indicatoren tot stand te komen in een maatschappelijke dialoog met wetenschap, politiek en publiek. Per regio kunnen de indicatoren verschillen. Het dashboard is flexibel en per regio zijn andere keuzes en accenten mogelijk.

In een pilot de kracht van het dashboard laten zien

In de publicatie ‘Dashboard voor stedelijke regio’s’ is het idee van een dashboard als kompas voor duurzame ontwikkeling toegelicht en uitgewerkt. Het dashboard biedt een oplossing voor enkele problemen waarmee gemeenten worstelen:

  • Het opstellen van concrete meetbare doelen is geen eenvoudige opgave. Het dashboard biedt een betekenisvolle structuur voor de discussie over doelen.
  • Informatie over de economie en sociale staat van de stad, milieu en natuur is veelal versnipperd en onvolledig. Het dashboard helpt structuur aan te brengen in de informatievoorziening.
  • Data voor het dashboard is beschikbaar in diverse databases, maar niet altijd toegankelijk. Rekenapplicaties kunnen deze informatie ontsluiten en met elkaar verbinden.