Duurzame gebiedsontwikkeling

Maatregelen klimaat, energie en gezondheid niet afdwingbaar.

Gemeenten ondervinden moeilijkheden bij het realiseren van ambities op het gebied van milieu en duurzame ontwikkeling. Doorgaans worden diverse onderzoeken verricht met het doel om de uitvoerbaarheid van het bestemmingsplan te waarborgen. Voor milieuthema’s als bodem en archeologie, verkeer, geluid en luchtkwaliteit en ecologie lukt dat redelijk. Wet- en regelgeving bieden voldoende flexibiliteits- en afwijkingsmogelijkheden. Met de nieuwe maatschappelijke opgaven voor klimaatbestendige ontwikkeling, gezonde compacte steden en het energieneutraal ontwikkelen van de gebouwde omgeving ligt dat gecompliceerder. Zeker in het geval van binnenstedelijke gebiedsontwikkeling. Bovenwettelijke maatregelen op het gebied van klimaat, duurzame energie en gezondheid kunnen niet worden afgedwongen.

Op tijd starten met verkenning naar kansrijke projecten en maatregelen

Voor het realiseren van die ambities is het van belang om vroeg, dus op tijd, in het proces te verkennen welke projecten en maatregelen technisch, financieel en juridisch haalbaar zijn. Die verkenning is nodig in de fase die voorafgaat aan het opstellen van de eerste contouren van het stedenbouwkundig plan. De praktijk is vaak dat degenen die verantwoordelijk zijn voor de gebiedsontwikkeling, niet beschikken over kennis op het gebied van gezondheid en klimaatbestendig, energieneutraal en circulair ontwikkelen. Ook wordt onderschat de tijd die nodig is voor het uitwerken van concrete kansrijke projecten en maatregelen. Wanneer er niet op tijd wordt gestart, wordt men door de realiteit ingehaald. Er is behoefte aan meer structuur om ambities om te zetten in concrete projecten.

Beter benutten bestaand instrumentarium bij gebiedsontwikkeling

De gemeente kan zich beter voorbereiden op toekomstige gebiedsontwikkelingen door het bestaande instrumentarium optimaler te benutten én door het uitvoeren van verkenningen die resulteren in concrete gebiedsplannen. In een omgevingsvisie kunnen kaders worden opgenomen voor de financiering van projecten en maatregelen. Bijvoorbeeld in de vorm van een revolverend duurzaamheids- of energiefonds. In de omgevingsvisie kan worden vastgelegd dat standaard een energievisie wordt opgesteld voor ontwikkelingsgebieden. In een anterieure overeenkomst kan standaard een duurzaamheidstoets worden opgenomen voor rekening van de ontwikkelaar. Tevens zijn er mogelijkheden op het gebied van innovatief aanbesteden en duurzaam inkopen.

Kansen voor klimaat en energie uitwerken in gebiedsplan

 Voor gebieden die in de omgevingsvisie zijn aangewezen als ontwikkelingsgebieden wordt een verkenning uitgevoerd naar de kansen voor klimaat, duurzame energie, gezondheid en circulair ontwikkelen. Voor het concreet maken van die ambities zijn verschillende tools beschikbaar. Voorbeelden zijn de DPL, stresstest voor klimaat, energievisie, BREEAM, de Gebiedsontwikkelaar. Het doel van de verkenning is om technisch, financieel en juridisch haalbare maatregelen en projecten te identificeren en die vast te leggen in een concreet gebiedsplan. Het gebiedsplan bevat de juridische en financiële onderbouwing van kansrijke projecten en maatregelen op het gebied van klimaat, duurzame energie, gezondheid en circulair bouwen. Het gebiedsplan levert de kaders voor het bestemmingsplan/omgevingsplan.

Gebiedsplan inzetten voor dialoog met marktpartijen

Het gebiedsplan biedt de gemeente de mogelijkheid om in gesprek te gaan met marktpartijen om de haalbaarheid ervan en de interesse hiervoor te onderzoeken. In dialoog met marktpartijen kan het gebiedsplan worden aangescherpt. Marktpartijen kunnen worden uitgedaagd om te investeren. Het gebiedsplan kan de onderlegger zijn voor een openbare aanbesteding en worden ingebracht in het proces van stedelijke gebiedsontwikkeling. Met een concreet gebiedsplan is de gemeente een serieuze gesprekspartner en loopt het niet voortdurend achter de feiten aan. Stedeling beschikt over de kennis, vaardigheden en ervaring die nodig zijn voor het faciliteren van het opstellen van een gebiedsplan.