Economie en vestigingsklimaat

Regio’s verschillen van elkaar in hun vermogen om aantrekkingskracht uit te oefenen op mensen en bedrijven. Hiervoor bestaan meerdere verklaringen. Door geopolitieke en maatschappelijke ontwikkelingen zijn er andere perspectieven over economisch succes en vooruitgang. De noodzaak van een transitie naar een koolstofarme economie wordt inmiddels wereldwijd herkend.

Economische vooruitgang

Economische theorieën verklaren vanuit verschillende gezichtspunten de economische groei en concurrentiekracht van regio’s.

Agglomeratie- en netwerkkracht
Grote steden zijn in het voordeel door de aanwezigheid van een divers aanbod van goed opgeleide werknemers. Ook zijn er betere afzetmogelijkheden en lagere transportkosten door de nabijheid van productielocaties en afzetmarkten. Nederland kent geen grote steden. Des te meer komt het aan op het goed benutten en versterken van de (internationale) netwerkpositie van steden en regio’s.

Diversiteit en specialisatie
Een diverse economische structuur met enkele sterke sectoren die op export zijn georiënteerd, maakt een regio minder kwetsbaar en is een goede basis voor een stabiele economische groei.

Kwaliteit van de vestigingsplaats
Bij toenemende concurrentie tussen regio’s gaat het vestigingsklimaat het verschil maken. Internationale ondernemingen en kenniswerkers stellen eisen aan de kwaliteit van huisvesting, de directe woonomgeving, natuur, recreatiemogelijkheden en aan culturele voorzieningen.

Innovatie in economische clusters
Voor innovatie is effectieve samenwerking nodig tussen bedrijven, universiteiten, kennisinstellingen en de overheid. In Nederland zijn Brainport Eindhoven en Food Valley Wageningen goede voorbeelden. Economische clusters zijn niet eenvoudig te kopiëren en zijn een goede voedingsbodem voor innovatie.


Veranderende perspectieven

Door geopolitieke en maatschappelijke ontwikkelingen ontstaat discussie over het gewenste en noodzakelijke handelingsperspectief. Coalities van partijen organiseren zich rondom verschillende ‘discourses’ die nieuwe aanknopingspunten aanreiken voor beleid en uitvoering.

Kenniseconomie
De samenwerking tussen bedrijven, universiteiten en overheden is een succesfactor voor economische groei en innovatie. Rondom internationaal opererende ondernemingen en universitaire centra ontstaan startups die nieuwe hoogwaardige producten en diensten internationaal vermarkten. Brainport Eindhoven en Food Valley Wageningen zijn goede voorbeelden.

Circulaire economie
Wereldwijd worden essentiële grondstoffen en materialen schaarser die noodzakelijk zijn voor o.a. de energietransitie. Voorbeelden zijn de vraag naar microchips en zeldzame aardmaterialen. De toenemende vraag naar schaarse grondstoffen vraagt om een grotere inzet van recycling.

Smart cities
Kunstmatige intelligentie (AI), robotisering en ‘Internet of Things’ bieden kansen voor bedrijven. Behalve hoogopgeleide kenniswerkers zijn er investeringen nodig in de digitale (kennis)infrastructuur en hoogwaardige vestigingslocaties. Daarbij speelt o.a. de uitrol van glasvezel, supersnel internet 5G, smart grids en de komst van datacenters.